Όταν η τεχνητή νοημοσύνη επιβεβαιώνει τον Μαρξ (κι ας μην είναι αυτό που νομίζεις)

Για τα LLM

Ας ξεκινήσουμε από αυτό:

Τα LLM και η τεχνολογία τους είναι πραγματικά ένα θαύμα της ανθρώπινης εφευρετικότητας.

Και μόνο το γεγονός ότι μπορούμε να μιλάμε σε ένα μοντέλο και αυτό να προβλέπει μια ολόκληρη παράγραφο, λέξη προς λέξη, τόκεν προς τόκεν, και αυτή η μαθηματική πρόβλεψη να ακολουθεί οδηγίες και όντως να βγάζει νόημα, είναι από μόνο του συγκλονιστικό.

Τώρα, ας μιλήσουμε για τον ελέφαντα στο δωμάτιο: το AI δεν πρόκειται να πάρει τη δική σου ή τη δική μου δουλειά. Οι ιδιοκτήτες και τα στελέχη καίγονται να μας αντικαταστήσουν, ακριβώς επειδή μισούν το ότι μας έχουν ανάγκη.

Ο Μαρξ για τη σχέση Καπιταλιστή - Προλετάριου

Γυρνάω συνέχεια στα βασικά. Όταν πρωτοδιάβασα την ανάλυση του Μαρξ για τη σχέση ανάμεσα στην τάξη που κατέχει τις εταιρείες και σε εμάς, τους εργαζόμενους, που κάνουμε όλη τη δουλειά, μου έκανε κλικ. Είχε αντιληφθεί, πως εργαζόμενοι και ιδιοκτήτες έχουν μια σχέση βαθιά αντιφατική — υπάρχουμε μόνο και μόνο για να κάνουμε τους άλλους πλουσιότερους. Με τα δικά του λόγια:

«Στο ίδιο μέτρο που αναπτύσσεται η αστική τάξη, δηλαδή το κεφάλαιο, στο ίδιο μέτρο αναπτύσσεται και το προλεταριάτο, η σύγχρονη εργατική τάξη, η τάξη των εργατών που ζουν μόνο όσο βρίσκουν δουλειά και που βρίσκουν δουλειά μόνο όσο η εργασία τους αυξάνει το κεφάλαιο. Αυτοί οι εργάτες, που είναι αναγκασμένοι να πουλιούνται κομμάτι-κομμάτι, είναι ένα εμπόρευμα όπως κάθε άλλο εμπορικό είδος και γι’ αυτό είναι εκτεθειμένοι σε όλες τις εναλλαγές του συναγωνισμού, σε όλες τις διακυμάνσεις της αγοράς.»

«Η αστική τάξη, όπου πήρε την εξουσία, κατέστρεψε όλες τις φεουδαρχικές, πατριαρχικές, ειδυλλιακές σχέσεις. Έσπασε χωρίς οίκτο τους ποικίλους φεουδαρχικούς δεσμούς που συνέδεαν τον άνθρωπο με τους “φυσικούς ανωτέρους” του και δεν άφησε κανέναν άλλο δεσμό ανάμεσα σε άνθρωπο και άνθρωπο εκτός από το γυμνό συμφέρον, από την αναίσθητη “πληρωμή τοις μετρητοίς”. Έπνιξε τα ιερά ρίγη του θρησκευτικού έκστασης, του ιπποτικού ενθουσιασμού, της μικροαστικής μελαγχολίας, στα παγωμένα νερά του εγωιστικού υπολογισμού.»

«Το κεφάλαιο είναι νεκρή εργασία, που σαν βρυκόλακας ζει μόνο ρουφώντας ζωντανή εργασία, και ζει τόσο περισσότερο, όσο περισσότερη εργασία ρουφάει.»

Και τώρα, ας δούμε τι έγινε στον corparate κόσμο τον τελευταίο χρόνο, εξαιτίας του AI.

Οι ΑΙ ψυχωτικοί C-suites, founders, και το μίσος τους για τους εργάτες

Βρίσκω απίστευτα κουραστικό έως και βαρετό να ακούω τα ίδια και τα ίδια επιχειρήματα ξανά και ξανά. Οι προβλέψεις τα τελευταία δύο χρόνια ήταν πάντα οι ίδιες:
«Το AI θα αντικαταστήσει τις δουλειές γραφείου». Όμως, δεν ήταν πάντα αυτή η πρόβλεψη. Κι έτσι, πιάνω τον εαυτό μου να κοιτάζει πολλά χρόνια πίσω.

Πίσω στο 2017, έκανα ακαδημαϊκή έρευνα για το AI (την παλιάς κοπής, με τα νευρωνικά δίκτυα) και την επίδρασή της σε έναν συγκεκριμένο κλάδο. Τότε, η κοινή λογική έλεγε ότι η τεχνητή νοημοσύνη ίσως αντικαταστήσει χειρωνακτικές και τεχνικές εργασίες, αλλά οι δημιουργοί, οι creatives, ήταν ασφαλείς· οι μηχανές δεν θα μπορούσαν ποτέ να αντιγράψουν το ανθρώπινο πνεύμα. Μπορεί αυτό να μην «φαίνεται» αλήθεια σήμερα, αλλά νομίζω ότι ισχύει ακόμα. Δεν είναι ότι η παραγωγική AI (GenAI) δεν μπορεί να φτιάξει νέα πράγματα· είναι φτιαγμένη για να μην το κάνει. Προβλέπει απλώς το επόμενο πιθανό τόκεν με βάση το dataset της. Αυτό που άλλαξε, όμως, είναι η όρεξη των στελεχών και των μάνατζερ για φτηνή, γρήγορη, generic και άγευστη δουλειά, σε συνδυασμό με την ασταμάτητη δίψα για μεγαλύτερα περιθώρια κέρδους.

«Και εποίησεν ο Θεός τον άνθρωπον κατ’ εικόνα εαυτού· κατ’ εικόνα Θεού εποίησεν αυτόν — την έκτη ημέρα.

Και την έβδομη ημέρα ο Άνθρωπος δημιούργησε τη Μηχανή κατ’ εικόνα αυτού· Και ευλόγησεν αυτήν ο Άνθρωπος και είπε, «Γίνου τόκεν-πλήρης και φάιν-τιούντ, και γέμισε τις μονάδες επεξεργαστών σου και υπόταξε τη μνήμην σου».

Και κάπως έτσι ήρθαν οι προφητείες για την «αποκάλυψη των θέσεων εργασίας». Όχι επειδή ήταν αλήθεια, αλλά επειδή τους ήταν απαραίτητο. Κι αν θέλουμε να καταλάβουμε γιατί ήταν απαραίτητο, πρέπει να πάμε μισή δεκαετία πίσω, στον Φεβρουάριο του 2020. Τότε που ένας βήχας έγινε πανδημία.

Ο Covid και η αφύπνιση της εργατικής τάξης
Ένας αισιόδοξος άνθρωπος (όπως εγώ) θα πίστευε ότι μια πανδημία όπως ο Covid θα ήταν μια τεράστια ευκαιρία για να ενωθούμε με αλληλεγγύη, αντί να χωριστούμε απέναντι σε έναν κοινό εχθρό. Ωωω, πόσο έξω έπεσα!

Παρ’ όλα τα κοινωνικά προβλήματα που αντιμετωπίσαμε, ένα πράγμα ξεχώρισε: ο κόσμος κατάλαβε πόσο bullshit ήταν οι περισσότερες δουλειές μας και ότι μπορούσαμε να φανταστούμε την εργασία με τους δικούς μας όρους, τους όρους της εργατικής τάξης. Και αυτό σκότωσε τα στελέχη από μέσα. Δεν άντεχαν με τίποτα ότι οι εργαζόμενοι μπορούσαν να απαιτήσουν κάτι ή απλώς να φύγουν. Ονειρεύτηκαν, οι anti-capitalist άπιστοι, μια εργασία με νόημα, καλύτερες συνθήκες και… δουλειά από το σπίτι. Για μια φευγαλέα στιγμή φάνηκε ότι τα πράγματα στη δουλειά θα ήταν για τους ανθρώπους και όχι για το «ένα τοις εκατό». Ωωω, πόσο λάθος έκανα… ξανά!

Τα στελέχη, οι διευθυντάδες, οι μέτοχοι και όλα αυτά τα περίεργα, άψυχα, άχαρτα πλάσματα περίμεναν με το μίσος τους φυλαγμένο μέσα τους. Το ξέσπαγαν σε ψηφιακές πλατείες όπως το LinkedIn με γραφικά ποστ για την «επιστροφή στο γραφείο», αλλά δεν τους έφτανε αυτό για να ηρεμήσουν. Οι υπάλληλοι είχαν πάρει μια γεύση από δύναμη, και αυτά τα πλάσματα δεν θα το άφηναν να περάσει έτσι.

Μετά από μερικά χρόνια, έφτασε ο δικός τους Deus ex Machina (από μηχανής θεός). Η GenAI!

Τη λάτρεψαν. Ήταν η ώρα της εκδίκησής τους, να ξεφορτωθούν αυτούς τους ενοχλητικούς υπαλλήλους τώρα που ο Θεός της Μηχανής είναι εδώ. Άρχισα να βλέπω τις απολύσεις στις ειδήσεις, να τις μετράω με τις δεκάδες χιλιάδες κάθε φορά. Τόσο πολύ, που κάποιοι έφτιαξαν μέχρι και ειδικά σάιτ για να παρακολουθούν τις απολύσεις!

«Δόξα στον Omnissiah! Είναι ο Θεός στη Μηχανή, η Πηγή κάθε Γνώσης», φώναζαν όλοι οι tech bros πέφτοντας στα γόνατα, υμνώντας το LLM-αφεντικό τους, και vibe-codαραν άλλη μια AI startup, προσπαθώντας να ξεφύγουν από τη μόνιμη φτώχεια… να γλιτώσουν από την παρακμή!

Η μόνιμη υπο-τάξη (Permanent Underclass)
Οι tech bros και τα στελέχη είναι σίγουροι πως, όπως σε κάθε hype της τεχνολογίας, οι early adopters θα βγουν κερδισμένοι και οι υπόλοιποι θα υποφέρουμε. Γι’ αυτό επινόησαν τον όρο Permanent Underclass. Άλλη μια δικαιολογία για να νιώθουν ανώτεροι από τους υπόλοιπους, τους «μη-κωδικοποιημένους» ανθρώπους που θα γίνουν «οικονομικά άχρηστοι» επειδή δεν μπορούν να κάνουν τίποτα καλύτερα από το AI. Φαντασιώνονται ότι θα γίνουν οι Arasakas του νέου κόσμου της AGI, ενώ εμείς οι υπόλοιποι θα είμαστε απλώς οι μπαταρίες στο δικό τους Matrix.

Η προσωπική μου εμπειρία

Ομολογώ ότι είναι πιο εύκολο όταν το ακούς απλώς στις ειδήσεις. Τίποτα δεν σε χτυπάει όπως η πραγματικότητα. Όταν άκουσα τις πρώτες ιστορίες για ανθρώπους που ήξερα προσωπικά να απολύονται — ολόκληρα τμήματα να κλείνουν επειδή ένας μεγάλος πελάτης αποφάσισε να τα κάνει όλα εσωτερικά «με AI». Όταν βλέπω middle managers να γράφουν κώδικα με vibes για να μην χρειάζονται υπαλλήλους. Όταν βλέπω τους ιδιοκτήτες να εκφράζουν αυτή την ανατριχιαστική ικανοποίηση, συνειδητοποιώντας ότι μπορεί να χρειάζονται μόνο το 5% του προσωπικού τους αν αυτοματοποιηθούν τα πράγματα, επειδή θέλουν «να γίνονται όλα πιο γρήγορα» ή λένε «φαντάσου πόσους λιγότερους υπαλλήλους θα χρειαζόμαστε αν αυτό γινόταν αυτόματα». Έχω μιλήσει με middle managers που σιχαίνονται να προσλάβουν νέο κόσμο για να καλύψουν όσους φεύγουν — συνήθως επειδή οι middle managers είναι τοξικοί από τη φύση τους.

Έχω δει την περιφρόνηση στα πρόσωπά τους όταν δεν κοιτάζει κανείς.
Έχω διαβάσει ανάμεσα στις γραμμές.
Μισούν να μιλάνε σε «κατώτερους» ανθρώπους.

Μισούν να εξαρτώνται από ανθρώπους για να βγάλουν λεφτά.

Συμπέρασμα

Οι ιδιοκτήτες, τα στελέχη, οι μέτοχοι και άλλα παρόμοια καθίκια ξέρουν ότι εξαρτώνται από τους εργάτες τους. Χωρίς αυτούς δεν γίνεται τίποτα, και αυτό τους τρομάζει μέχρι θανάτου! Γι’ αυτό πέρασαν όλη την εποχή Ρήγκαν/Θάτσερ πιέζοντας για απορρύθμιση και ιδιωτικοποιήσεις. Πρέπει να μας κρατάνε διαιρεμένους και ποτέ, ΠΟΤΕ δεν πρέπει να μας αφήσουν να καταλάβουμε ότι χωρίς εμάς όλα σταματούν. Οι εργαζόμενοι δεν πρέπει ποτέ να συνειδητοποιήσουν ότι οι ιδιοκτήτες έχουν ανάγκη τους εργάτες περισσότερο απ’ ό,τι οι εργάτες εκείνους. Αυτή είναι η ευφυής, ύπουλη επιτυχία του νεοφιλελευθερισμού.

Το AI είναι η ευκαιρία τους να απελευθερωθούν από τους εργάτες, γιατί ξέρουν πως ο Μαρξ είχε δίκιο. Γι’ αυτό, σε κάθε ευκαιρία, προσπαθούν να σκοτώσουν οτιδήποτε σχετίζεται με τον πραγματικό σοσιαλισμό ή κομμουνισμό. Ξέρουν καλά ότι είναι η αλήθεια, και η αλήθεια εξαπλώνεται σαν πυρκαγιά.

Οπότε, μην ανησυχείς, το AI θα είναι απλώς μια αναστάτωση. Μπορούμε να το ξεπεράσουμε, όσο άσχημα κι αν γίνουν τα πράγματα. Όσο περισσότερη αλληλεγγύη δείχνουμε ο ένας στον άλλον, τόσο πιο γρήγορα και εύκολα θα περάσει αυτή η μπόρα.

Αναφορές

Τα στελέχη για τον αφανισμό του προλεταριάτου των γραφείων

1. “AI jobs danger: Sleepwalking into a white-collar bloodbath” — Jim VandeHei & Mike Allen, Axios, May 28, 2025. https://www.axios.com/2025/05/28/ai-jobs-white-collar-unemployment-anthropic
2. “Why Anthropic CEO Dario Amodei spends so much time warning of AI’s potential dangers” — CBS News / 60 Minutes, November 17, 2025. https://www.cbsnews.com/news/anthropic-ceo-dario-amodei-warning-of-ai-potential-dangers-60-minutes-transcript/
3. “OpenAI CEO Sam Altman says AI will reshape society, acknowledges risks” — ABC News, March 16, 2023. https://abcnews.go.com/Technology/openai-ceo-sam-altman-ai-reshape-society-acknowledges/story?id=97897122
4. “Sam Altman — Lex Fridman Podcast #367” — Lex Fridman, March 25, 2023. https://lexfridman.com/sam-altman-3/
5. “Salesforce CEO Marc Benioff says he cut 4,000 support roles because of AI” — The Seattle Times, September 2, 2025. https://www.seattletimes.com/business/salesforce-ceo-marc-benioff-says-he-cut-4000-support-roles-because-of-ai/
6. “Google CEO warns of more layoffs in 2024 amid artificial intelligence push” — CBS News, January 18, 2024. https://www.cbsnews.com/news/google-layoffs-2024-sundar-pichai/
7. “Up to 30 percent of some Microsoft code is now written by AI” — Tom Warren, The Verge, April 30, 2025. https://www.theverge.com/news/658584/up-to-30-percent-of-some-microsoft-code-is-now-written-by-ai
8. “Update from Amazon CEO Andy Jassy on Generative AI” — Andy Jassy, About Amazon, June 17, 2025. https://www.aboutamazon.com/news/company-news/amazon-ceo-andy-jassy-on-generative-ai
9. “AI will shrink Amazon’s workforce in the coming years, CEO Jassy says” — CNBC, June 17, 2025. https://www.cnbc.com/2025/06/17/ai-amazon-workforce-jassy.html
10. “IBM CEO says AI will impact white-collar jobs first” — CNBC, August 22, 2023. https://www.cnbc.com/2023/08/22/ibm-ceo-says-ai-will-impact-white-collar-jobs-first.html
11. “Mark Zuckerberg Plans to Replace Some Coders With AI, Which Might Prove Tricky” — Kit Eaton, Inc., January 28, 2025. https://www.inc.com/kit-eaton/mark-zuckerberg-plans-to-replace-some-coders-with-ai-which-might-prove-tricky/91140118
12. “Jack Dorsey just halved the size of Block’s employee base — and he says your company is next” — TechCrunch, February 26, 2026. https://techcrunch.com/2026/02/26/jack-dorsey-block-layoffs-4000-halved-employees-your-company-is-next/
13. “Block CEO Jack Dorsey lays off nearly half of his staff because of AI” — Fortune, February 27, 2026. https://fortune.com/2026/02/27/block-jack-dorsey-ceo-xyz-stock-square-4000-ai-layoffs/
14. “Shopify CEO: Prove AI can’t do jobs before asking for more headcount” — Annie Palmer, CNBC, April 7, 2025. https://www.cnbc.com/2025/04/07/shopify-ceo-prove-ai-cant-do-jobs-before-asking-for-more-headcount.html
15. “Klarna CEO says AI can do the job of 700 workers” — CBS News, March 5, 2024. https://www.cbsnews.com/news/klarna-ceo-ai-chatbot-replacing-workers-sebastian-siemiatkowski/
16. “Jensen Huang says AI is ending era of teaching kids to code” — Brandon Vigliarolo, The Register, February 27, 2024. https://www.theregister.com/software/2024/02/27/jensen-huang-says-ai-is-ending-era-of-teaching-kids-to-code/984196
17. “The Simple Macroeconomics of AI” — Daron Acemoglu, NBER Working Paper No. 32487, May 2024. https://www.nber.org/papers/w32487
18. “Daron Acemoglu Wins Nobel Prize in Economics” — The New York Times, October 14, 2024. https://www.nytimes.com/2024/10/14/business/economy/nobel-economics-2024.html

Η κραυγή αγωνίας του κόσμου για το AI

1. “Pause Giant AI Experiments: An Open Letter” — Future of Life Institute, March 22, 2023. https://futureoflife.org/open-letter/pause-giant-ai-experiments/
2. “Whistle-Blower Says Facebook ‘Chooses Profits Over Safety’” — The New York Times, October 5, 2021. https://www.nytimes.com/2021/10/05/technology/facebook-whistleblower-frances-hauen.html
3. “SAG-AFTRA Goes on Strike Against Video Game Companies Over AI” — Variety, July 26, 2024. https://variety.com/2024/tv/news/sag-aftra-strike-video-game-companies-ai-1236078599/
4. “Hollywood Actors Strike Over AI” — The New York Times, July 14, 2023. https://www.nytimes.com/2023/07/14/arts/television/sag-aftra-strike.html
5. “OpenAI Staff Threaten to Quit After Sam Altman’s Ouster” — Wired, November 20, 2023. https://www.wired.com/story/openai-staff-threaten-quit-sam-altman-ouster/
6. “OpenAI’s Jan Leike Resigns, Says Safety Culture ‘Taken a Backseat to Shiny Products’” — The Verge, May 17, 2024. https://www.theverge.com/2024/5/17/24159095/openai-jan-leike-superalignment-sam-altman-ai-safety
7. “A Right to Warn about Advanced Artificial Intelligence” — Right to Warn, June 4, 2024. https://righttowarn.ai/
8. “OpenAI CTO Mira Murati Announces She’s Leaving the Company” — TechCrunch, September 25, 2024. https://techcrunch.com/2024/09/25/openai-cto-mira-murati-says-shes-leaving-the-company/
9. “Why I Quit OpenAI” — Daniel Kokotajlo, LessWrong, April 2024. https://www.lesswrong.com/posts/2cjq4FkKF8kAZgWqL/why-i-quit-openai
10. “OpenAI’s Sam Altman Urges Congress to Regulate AI” — Bloomberg, May 16, 2023. https://www.bloomberg.com/news/articles/2023-05-16/sam-altman-openai-congress-regulate-artificial-intelligence
11. “Google CEO Sundar Pichai Faces Congressional Grilling” — The Verge, December 11, 2023. https://www.theverge.com/2023/12/11/23984831/google-ceo-sundar-pichai-congressional-testimony
12. “Video of Eric Schmidt blaming remote work for Google’s woes mysteriously vanishes” — TechCrunch, August 14, 2024. https://techcrunch.com/2024/08/14/video-of-eric-schmidt-blaming-remote-work-for-googles-woes-mysteriously-vanishes/
13. “Former Google CEO Apologizes for Blaming Remote Workers for AI Failure” — Futurism, August 15, 2024. https://futurism.com/the-byte/former-google-ceo-apologizes-blaming-remote-workers-ai
14. “‘You are a war profiteer’: Microsoft staff disrupts AI CEO’s 50th anniversary speech over Israel military links” — Malay Mail, April 5, 2025. https://www.malaymail.com/news/tech-gadgets/2025/04/05/you-are-a-war-profiteer-microsoft-staff-disrupts-ai-ceos-50th-anniversary-speech-over-israel-military-links/171988
15. “Billionaire AI overlord Sam Altman ambushed onstage” — The Daily Beast, November 7, 2025. https://www.thedailybeast.com/billionaire-ai-overlord-sam-altman-ambushed-onstage/
16. “Mark Zuckerberg got booed at UFC fight” — Sporting News, March 9, 2026. https://www.sportingnews.com/us/culture/entertainment/news/mark-zuckerberg-got-booed-ufc-fight/c8f7aa0863ac52aac2758767
17. “Employees at Google and OpenAI support Anthropic’s Pentagon stand in open letter” — TechCrunch, February 27, 2026. https://techcrunch.com/2026/02/27/employees-at-google-and-openai-support-anthropics-pentagon-stand-in-open-letter/
18. “I checked out London’s biggest ever anti-AI protest” — MIT Technology Review, March 2, 2026. https://www.technologyreview.com/2026/03/02/1133814/i-checked-out-londons-biggest-ever-anti-ai-protest/amp/
19. “Waymo Car Set on Fire in San Francisco’s Chinatown” — TechCrunch, February 10, 2024. https://techcrunch.com/2024/02/10/waymo-car-fire-san-financisco/
20. “Protesters disrupt Google I/O 2024 keynote over Project Nimbus” — The Verge, May 14, 2024. https://www.theverge.com/2024/5/14/24161863/google-i-o-climate-protest
21. “Data Center Watch — Report on Project Cancellations” — Data Center Watch, 2025–2026. https://www.datacenterwatch.org/report
22. “People are protesting AI data centers and it’s scrambling political lines” — Iowa Public Radio, January 26, 2026. https://www.iowapublicradio.org/news-from-npr/2026-01-26/people-are-protesting-ai-data-centers-and-its-scrambling-political-lines
23. “xAI’s Memphis data center raises environmental justice concerns” — The New York Times, June 15, 2025. https://www.nytimes.com/2025/06/15/us/xai-memphis-turbines.html